AŞKABAT

AŞKABAT

Yazıyı Paylaş :

BEMBEYAZ BİR KENT: AŞKABAT

Türkmenistan, tam bağımsızlığını henüz 25 yıl önce kazanmış bir ülke. Başkenti Aşkabat ise her tarafta anıtların yükseldiği, süt beyazı mermer binaların birbiri ardına sıralandığı ve sokaklarında sigara içmenin yasak olduğu imajıyla ünlü.

Aşkabat, Kara Kum Çölü’nün ortasına kurulan bir başkent. Orta Asya’nın diğer ünlü kentlerine hakim olan mistik ve eski doğu kenti havası yok çünkü her şey yeni. 1948’de yaşanan depremden sonra şehri yeniden inşa etmişler. Çelik gövdeli, cam ve mermer binalar sarmış dört bir yanı. Eski Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı vatandaşlarına “Size bembeyaz bir kent inşa edeceğim” diye söz vermiş. O sözü tutmak için süt beyazı mermerlerle inşa edilen binalar var her yerde. İçinde damar bulunmadığı için alacalı renge sahip olmayan mermerler, Türkiye’den ve İtalya’dan getiriliyor. Zaten ülkedeki inşaat sektörü büyük ölçüde Türkiye’ye emanet; hatta ortak yapılan işler öyle çok ki Türkçe Türkmence ve Rusça’tan sonra en çok kullanılan 3 dilden biri haline gelmiş.

Aslında mermeri dış cephede bu kadar çok kullanmak cesaret işi; şehrin gri bir görünüme bürünmesi birkaç sene bile almayabilir. Ama Türkmenistan doğalgaz zengini bir ülke olmasının etkisiyle temiz enerji kullanıyor. Araç sayısı da oldukça az. Hal böyle olunca mermerin beyazlığına gölge düşmüyor.

Tarafsızlık Anıtı

Dünyanın birçok yerinde kahramanlık ve bağımsızlık vurgusunun simgeleştirilmesinin ilk yolu aynı; dev anıtlar dikilmesi. Aşkabat da bir anıtlar şehri. En ünlüsü, ülkenin bağımsızlığının simgesi olan “Tarafsızlık Anıtı.”  Türkmenlerin “tagan” adını verdiği ve sağlamlığı simgeleyen üç ayaklı ocaktan esinlenerek tasarlanmış. 3 ayaklı bölümün üzerinde yer alan rölyefler, halkın birlik ve beraberliğini temsil etmek için işlenmiş. 5 ayrı ili simgeleyen yöresel kilim motifleri de dikkat çekiyor.  Anıt, Türkmenistan’ın 12 Aralık 1995’te Birleşmiş Milletler nezdinde kabul edilen tarafsızlık statüsünü ölümsüzleştirmek için yapılmış. Yüksekliği 95 metre. Tarafsızlık Müzesi’nin ve seyir terasının yer aldığı anıtın tepe noktasına içerideki asansör ile çıkılabiliyor.

Anayasa Anıtı

Türkmenistan’ın bağımsızlığının 20. yılı için inşa edilen “Anayasa Anıtı” ise yaklaşık 129 bin metrekarelik bir alan üzerine kurulu. Süs havuzlarının yer aldığı yeşil alanlarla çevrili bir girişi var.  Üzerinde yer alan Türkmen yıldızları bölümü toplam 27 metre, kulesi ise 91 metre. Bu yükseklikler özellikle seçilmiş çünkü bağımsızlığın ilan edildiği 27.10.1991 tarihini simgeliyor. Anıtın toplam yüksekliği ise 185 metre; bu da anayasanın kabul edildiği 18.05.1992 tarihine işaret ediyor. İçinde toplantı ve konferans salonları, dinlenme bölümleri, müze kısmı ve seyir terasları var.

Efsanevi At Ahalteke

Türkmenistan kültüründe önemli yere sahip olan Ahalteke atları için de bir anıt yapılmış. Ahalteke muhteşem güzelliğe sahip bir at türü; bugünkü İngiliz atlarının 3 soy atasından biri kabul ediliyor. İpeksi görünüşe sahip tüyleri, dik duruşu ve güzel gözleriyle sanki bir peri masalından çıkmışa benziyorlar. Hatta bu at türü Avrupa’ya ilk gittiğinde tüylerini boya zannedip zımparayla çıkarmaya çalışmışlar. Özellikle sarı atlar altın bir heykele benziyor. İlk kez Türkmenistan’da görülen ve yaklaşık 3 bin yıl önce evcilleştirilen ahalteke atları, Manas Destanı’nda ve Dede Korkut hikayelerinde de geçiyor. Aşkabat ’taki “10 Ahal Teke” anıtı da ülkenin simgesi olan bu özel türe atıfla dikilmiş.

Orta Asya’nın En Büyük Camisi

Orta Asya’nın en büyük camisi Aşkabat ’taki Kıpçak Köyü’nde yer alıyor. Saparmurat Türkmenbaşı bu köyde doğmuş; 1948’deki depremde annesini bu köyde kaybetmiş. Cami de onun anısına yaptırılmış. Her bir minaresi 91 metre yüksekliğe sahip; ülkenin bağımsızlığını ilan ettiği 1991 yılına atfen özellikle bu ölçü seçilmiş. Yaklaşık 10 bin kişilik kapasiteye sahip ancak bulunduğu konum itibariyle cemaat sayısı birkaç yüzde kalıyor. İlginç olan bir detay da caminin içindeki duvarlara Türkmenbaşı’na ait vecizlerin işlenmiş olması.

BİLGİ

“Yazılarımı farklı tarihlerdeki ziyaretlerimin ardından kaleme aldım. Kaçınılmaz olarak güncel birçok bilgi içeriyor ama güncel demek bugünün dünyasında hız ve değişimin eş anlamlısı. Bu nedenle yazılarımı referans alıp seyahat planı yaparken değişken bilgileri  (tarihi mekanları ziyaret, yemek ve konaklama önerileri, ulaşım bilgileri vs.) kontrol etmeyi unutmayın. Ve siz de benim gibi “bilgi paylaştıkça güzel” felsefesine inananlardansanız, yazıları zenginleştireceğini düşündüğünüz detayları iletin. Yolunuz açık olsun, gezgin ruhunuz hiç yaşlanmasın!”
  • İstanbul

    Onda yaşamak yerine onu yaşamak gereken 7 tepeli şehrin; semtlerinden müzelerine, tarihinden camilerine kadar bilinen ve bilinmeyen köşeleri…

  • Türkiye

    Binlerce yıllık kültür hazinesi, medeniyetler beşiği topraklarımızı keşfetmek için kuzeyden güneye, doğudan batıya adım adım yolculuk…

  • Avrupa

    Yılın her dönemi ziyaret edilen ışıltılı başkentler, dünya hazinelerini saklayan müzeler, zarafet ve estetiği buluşturan kültürlerden izler…

  • Amerika & Avustralya

    Her zaman merak uyandıran coğrafyalar ve mesafelere aldırmadan gitmek isteyeceğiniz şehirler…

  • Asya & Afrika

    Doğa harikalarından kültür miraslarına, şaşırtıcı geleneklerden mimari başyapıtlara kadar sayısız hazine…

  • Özel Dosyalar

    Özel günlere ilişkin öneriler, ilginç konulara ilişkin yazılar, farklı coğrafyaları bir araya getiren karma konular…

Aşkabat Adı

Kent, 1919-1927 arasında Poltorazk olarak anılmış. Bugünkü adı “aşkın şehri” anlamına geliyor. Her ne kadar şehrin kendisinde romantik bir atmosfer olmasa da Farsça aşk anlamına gelen eshq ve yerleşim yeri anlamına gelen abad kelimelerinin birleşiminden türemiş.

10 Maddede Türkmenistan

– Tam adı Türkmenistan Cumhuriyeti. Orta Asya’nın güneyinde, Hazar Denizi kıyısında yer alıyor. Komşuları Özbekistan, Kazakistan, İran ve Afganistan.

– Kara Kum Çölü Türkmenistan topraklarının yüzde 80’ini oluşturuyor.

– 1924’te SSCB’ye bağlı bir cumhuriyet olarak Türkmen Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuş. 27 Ekim 1991’de tam bağımsızlığını ilan etmiş.

– En önemli günleri 27– 28 Ekim’de kutlanan Bağımsızlık Bayramı ile 12 Aralık’ta kutlanan Tarafsızlık Bayramı. Ayrıca her yıl ocak ayında İpek Yolu Rally’si yapılıyor.

– Doğalgaz rezervi açısından dünyanın en zengin 4. ülkesi; global gaz rezervinin yüzde 12’sine sahip.

– Oldukça kaliteli pamuk üretiliyor; dünyanın en fazla pamuk üreten ilk 10 ülkesi arasında.

– Yemek kültüründe pirincin kutsal bir önemi var. Hem pirinç yemeklerini tüketmeyi çok seviyorlar hem de perşembe ve cuma günleri ölülerinin ruhları için pilav pişiriyorlar.

– Kavunun vatanı kabul ediliyor. Ülkeye özgü çok lezzetli ve oldukça büyük boyda kavunları meşhur.

– Ulaşım otobüslerle ve taksilerle sağlanıyor. Neredeyse her özel araç taksi olarak da hizmet veriyor.

– Türkmenistan’da özellikle inşaat sektöründe Türk firmaları faaliyet gösteriyor. Bu nedenle özellikle başkent Aşkabat’ta Türkmence ve Rusça ile birlikte en çok konuşulan dil Türkçe.

– Aşkabat’ın 18 km. batısında yer alan Nissa görülecekler listesinde olmalı. Bu bölgede yer alan 3. yüzyıldan kalma Parfiyallılar Krallığı Sarayı ziyaret edilecek tarihi mirasların başında geliyor.

– Aşkabat’ta kurulan çöl pazarında takılardan baharatlara, rengarenk kıyafetlerden el işi eşyalara kadar birçok yöresel ürün satılıyor. Hem Türkmen kültürünü yakından tanımak hem de ülkeden hediyelik eşya alarak dönmek için, bu pazara mutlaka uğramak gerek.


Yazıyı Paylaş :