HAYDARPAŞA VE SELİMİYE

HAYDARPAŞA VE SELİMİYE

Yazıyı paylaş :

Anadolu’ya Uzanan Yol
Sirkeci İstasyonu’nun güzelliği çevresindeki çirkin binalar yüzünden gözden kaçabilir ama Anadolu, Suriye ve İran’a trenlerin kalktığı Haydarpaşa Garı, özellikle de deniz tarafındaki muhteşem görüntüsüyle bunu fazlasıyla telafi eder. Florence Nightingale’in  Kırım Savaşı sırasında, buradaki İngiliz Hastanesi’nde çalıştığını öğrenmek ise Selimiye Kışlası’nın askeri tarihiyle ilgilenmeyenlerin bile ilginç bulduğu bir bilgi…

Kadıköy’ün kuzeyindeki Haydarpaşa’ya adını ya Kanuni Sultan Süleyman’ın (1520-66) sadrazamı ve buradaki üzüm bağlarının sahibi Hadım Haydar Paşa ya da III. Selim’in (1789-1807) sadrazamı, buraya kışlayı inşa ettirmiş olan Haydar Paşa vermiş. XIX. yüzyıla kadar bu bölgede tarımla uğraşılıyormış, daha sonra doğuya giden orduların toplanma yeri haline gelmiş. 1833’de inşa edilen ilk istasyon ve 1899 senesinde yapılan liman bölgedeki sanayinin önemini arttırmış. Alman tarzının en güzel örneklerinden biri olan bu heybetli binanın kaderi Marmaray projesine göre şekillenecek.

İstasyon
Kayzer II. Wilhelm 1898’de İstanbul’u ziyaret etmiş. Bu ziyaret Osmanlı ve Almanya arasındaki ilişkilerin gelişmesine yardımcı olmuş ve Türkiye’de demiryolu ağını kurma işi İngilizlerden Almanlara geçmiş. Berlin’den Bağdat’a tren yolu projesinin bir parçası olarak, 1906’da İstanbul’a yeni bir istasyon yapılması, Alman hükümeti tarafından üstlenilmiş. İstasyonu Alman mimarlar Otto Ritter ve Helmut Cuno planlayıp anıtsal bir bina yaratmışlar. İşin ilginç tarafı Avrupa yakasındaki Sirkeci İstasyonu’nun oryantal görüntüde olması, Asya yakasındaki istasyonun ise Avrupai bir tarzda inşa edilmesi! I. Dünya Savaşı sırasında, 1917’de gar deposundaki cephanelere yapılan sabotaj sırasında bina büyük zarar görmüş. 1979 senesinde ise Independenta isimli tankerin Boğaz’da patlayıp yanması sonucu vitraylarda hasar meydana gelmiş. Ancak aslına uygun olarak yapılan restorasyonlarla bina, 1908’de ilk açıldığı günkü görüntüsünü koruyor.

Eğer, Haydarpaşa Garı’na vapurla gelecek olursanız, küçük iskeleye dikkat edin. Bu zarif yapı mimar Vedat Tek tarafından 1917’de planlanmış. Süslemelerini Hacı Hafız Efendi,  Kütahya çinileri ile yapmış. Çatıda baca gibi duran ise kuş evi.

Marmara Üniversitesi
Vapurla Haydarpaşa ’ya yaklaşırken görülebileceğiniz bu etkileyici bina, 1894 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane adıyla Tıp Fakültesi olarak yapılmış. Alexandre Vallaury ve Raimondo D’Aronco tarafından Yeni-Osmanlı tarzı olarak bilinen uslupta tasarlanan giriş tarafındaki dikkat çekici iki saat kulesi Hint mimarisini andırıyor. Yıllarca Haydarpaşa Erkek Lisesi olarak hizmet veren bina 1983’de Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi oldu. Binanın yanında Gelibolu’da ya da Selimiye Kışlası’nda ölen İngiliz ve İngiliz Milletler Topluluğu askerlerinin yattığı Kırım Savaşı Mezarlığı var.

Selimiye Kışlası
Selimiye Kışlası ilk olarak Haydarpaşa ’nın kuzeyinde 1799 senesinde inşa edilmiş. Adını sürekli problem çıkaran yeniçerilerin yerine yeni bir ordu kurmayı hedefleyen Sultan III. Selim’den almış. 1808’de çıkan yangında büyük hasar gören kışla, daha dayanıklı malzemelerle Sultan II. Mahmud tarafından 1825 senesinde yeniden yapılmış. Bundan tam iki yıl sonra da sultan yeniçerileri ortadan kaldırmış. II. Mahmud’un yaptırdığı kışlanın sadece bir kanadı varmış; diğer üç kanat mimar Krikor Balyan tarafından Sultan Abdülmecid’in saltanatı sırasında eklenmiş. Cumhuriyetin ilk yıllarında kışlayı okul yapmışlar. 1963’te tekrar kışla olmuş. Bugün, dört kuleli bu dev yapı, I. Ordu Komutanlığı Karargahı olarak kullanılıyor.

Ünlü “Lambalı Kadın”, Florence Nightingale Kırım Savaşı (1853-56) sırasında burada görev yapmış. Temel hijyen kurallarını uygulayarak yaralanan askerler  arasında ölüm oranını ciddi derecede düşürmüş. Kulelerden birinde Florence Nightingale Müzesi bulunuyor. Kaldığı oda ve ameliyathane, Nightingale anısına onun yaşadığı dönemdeki gibi korunuyor. Burada Kırım Savaşı ve diğer savaşlarla ilgili bilgileri de bulabilirsiniz. Kışla ordunun kontrolünde. Ziyaret için iki gün önceden, 0216 553 10 09 no’lu faksa kimlik fotokopinizi ve ne zaman gezmek istediğinize dair bir notla, telefon numaranızı göndermeniz gerekiyor. Talebinizin onaylanıp onaylanmadığı bilgisi için sizi geriye arıyorlar.

Selimiye Camii
Kışlanın karşısında Sultan III. Selim’in askerler için 1803-4 tarihleri arasında inşa ettirdiği Barok uslubundaki cami var. Sağlam olmadığı görülünce iki minareyi yeniden yapmışlar.

NASIL GİDİLİR?
Eminönü ve Karaköy’den Haydarpaşa’ya vapur seferleri var. Selimiye Kışlası’na Üsküdar’dan otobüs ve dolmuşla gitmek çok kolay ya da Harem’e arabalı vapurla gelip kışlaya yürüyebilirsiniz.

BİLGİ

“Yazılarımı farklı tarihlerdeki ziyaretlerimin ardından kaleme aldım. Kaçınılmaz olarak güncel birçok bilgi içeriyor ama güncel demek bugünün dünyasında hız ve değişimin eş anlamlısı. Bu nedenle yazılarımı referans alıp seyahat planı yaparken değişken bilgileri  (tarihi mekanları ziyaret, yemek ve konaklama önerileri, ulaşım bilgileri vs.) kontrol etmeyi unutmayın. Ve siz de benim gibi “bilgi paylaştıkça güzel” felsefesine inananlardansanız, yazıları zenginleştireceğini düşündüğünüz detayları iletin. Yolunuz açık olsun, gezgin ruhunuz hiç yaşlanmasın!”
  • İstanbul

    Onda yaşamak yerine onu yaşamak gereken 7 tepeli şehrin; semtlerinden müzelerine, tarihinden camilerine kadar bilinen ve bilinmeyen köşeleri…

  • Türkiye

    Binlerce yıllık kültür hazinesi, medeniyetler beşiği topraklarımızı keşfetmek için kuzeyden güneye, doğudan batıya adım adım yolculuk…

  • Avrupa

    Yılın her dönemi ziyaret edilen ışıltılı başkentler, dünya hazinelerini saklayan müzeler, zarafet ve estetiği buluşturan kültürlerden izler…

  • Amerika & Avustralya

    Her zaman merak uyandıran coğrafyalar ve mesafelere aldırmadan gitmek isteyeceğiniz şehirler…

  • Asya & Afrika

    Doğa harikalarından kültür miraslarına, şaşırtıcı geleneklerden mimari başyapıtlara kadar sayısız hazine…

  • Özel Dosyalar

    Özel günlere ilişkin öneriler, ilginç konulara ilişkin yazılar, farklı coğrafyaları bir araya getiren karma konular…

Haydarpaşa’nın Kuşları

Kuşbilimciler için Haydarpaşa’ya vapurla gelmenin en güzel taraflarından biri, mendirekteki yüzlerce karabatak ve gri balıkçılın dinlenmesini ve tüylerini düzeltmesini seyretmek.

Yeniçeriler kimdir?

Yeniçeriler dünyanın ilk üniformalı düzenli ordularından biri. Sultan I. Murad tarafından XIV. yüzyıldaki kuruluşlarından, Sultan II. Mahmud’un 1826’da onları ortadan kaldırdığı tarihe kadar Osmanlı padişahlarını korumakla görevliydiler. Yeniçeriler, esir alınıp Müslümanlığa ve  padişaha sadık askerlere dönüştürülen Hırıstiyanlar’dan oluşuyordu. XVIII. yüzyıl başlarında o kadar güçlü bir hale geldiler ki, padişahlara uygulanacak politikalarla ilgili olarak baskı yapmaya başladılar. Bu durum, Sultan II. Mahmud’u yeniçerilerin yerine modern bir ordu kurmaya itti. Bunu takip eden isyan sonucu oluşan yangında kışla yandı ve binlerce yeniçeri öldürüldü. Bu olay yeniçerilerin gücünün sona erdiğini gösteren “Vaka-i Hayriye” olarak biliniyor. Yeniçerilerle ilgili daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız Harbiye’deki Askeri Müze’yi ziyaret edebilirsiniz.

Yazıyı paylaş :