URFA

URFA

Yazıyı Paylaş :

10 ADIMDA ŞANLIURFA
“Gelen ağlar, giden ağlar” derlermiş Urfa için… Sosyal medyada bir takipçim sayesinde öğrendim bu tanımı. Önce nereye geldim ben diye sonra da nasıl ayrılırım buradan diye ağlarlarmış; tabii ağlamak mecazi! Muhteşem bir tarihi var Urfa’nın, bugüne kalan da o tarihin izleri. Babil’den Hitit’e, Pers’ten Roma’ya uzanan kelimenin tam manasıyla bir uygarlıklar beşiği. Adem’le Havva’nın cennetten kovulduktan sonra geldikleri yer, avcı toplayıcı yaşamdan tarım toplumuna geçilen ilk yer, Hristiyanlığın devlet dini olarak kabul edildiği ilk yer hep aynı adres Şanlıurfa. Kentte gittiğinizde mutlaka yapılmalı listesi için 10 önerim var.

Sokaklarda 1001 Gece Masalları’nı Hatırlayarak Yürü
Urfa’yla tanışmak için en doğru yer olan kalesine çıkıp şehri kuşbakışı izleyin. Aşağı baktığınızda en dikkat çeken detay Balıklı Göl ve hemen yanında yükselen Rizvaniye Camii olacak. Kaleden inip sokaklara karışın ve doğunun gizemini hissedin, efsanelerini hatırlayın. Sanki kervanlarca mal gelmiş, hoş kokulu baharatlar, rengarenk kumaşlar dört bir yana saçılmış hissine kapılmak an meselesi. Kazzaz Han’a uğrayıp Ortadoğu ve İran esintisi şallara, Urfa’ya özgü rengarenk, allı pullu elbiselere göz atın. Halı, kilim, battaniye gibi ürünler için hemen yanındaki Sipahi Çarşısı’na geçin. Hüseyniye Çarşısı’nda, ustaların dövdüğü bakırlardan yankılanan sese kulak verin. 1562’den günümüze ulaşan bir kervanansaray olan Gümrük Han’da çay molası verip, başlarında keyfiyeleriyle kürsü denen taburelere çöken Urfalıların oynadığı satranç ya da dama maçlarını izleyin

Balıklı Göl’de Peygamberler Tarihini Düşün
Balıklıgöl Urfa’nın simgelerinden biri. Kutsal kabul edilen balıklarını ve Rizvaniye Camii’nin suyun üstüne düşen muhteşem aksini izlemenin mistik bir büyüsü var. Bulunduğu yerde iki göl Aynzeliha ve Halil-Ür Rahman yer alıyor. İnanışa göre Nemrut’un putlarına savaş açıp tek Tanrı inancını yaymaya uğraşan İbrahim Peygamber’in ateşe atıldığı yer bir göle dönüşmüş odunlar da balık olmuş. Peygamber de hemen yanındaki bir gül bahçesine düşmüş. Hz. İbrahim’in hemen arkasından kendini ateşe atan Nemrut’un kızı Zeliha’nın düştüğü yer de de bir başka göl olup Aynzeliha adını almış.

Urfa Hristiyanlığın bir devlet dini olarak kabul edildiği ilk yer. Rivayete göre Hz.İsa, yüzünü sildiği mendiline çıkan suretini Urfa kralı Abgar’a göndermiş. Bu mucizevi mendil sayesinde ölüm döşeğinde olan kral iyileşmiş ve İsa’nın peygamberliğine ve getirdiği buyruklara inanmış. Hristiyanlığı da devletinin dini ilan etmiş. Yaklaşık 12 bin yıllık tarihe sahip kentte Adem, Eyyüp, İbrahim, Şuayip ve Elyasa peygamberlerin yaşadığına inanılıyor

Amazon Mozaiklerini Gör
Balıklıgöl’ün yanı başında yer alan Halepli Bahçe’deki amazon mozaikleri, bu anlatıya dair dünyadaki ilk örnekler. 3 bin yıl önce, Egeden Karadeniz’e ve Anadolu’nun içlerine uzanan kültür havzasında erkek egemenliğine karşı duran savaşçı kadınların av sahnesi mozaiği dikkat çekici. 100 metrekarelik alanda; geometrik motifler, bitki desenleri, güvercin, kanatsız Eros, sincap, ördek, kaplan, keklik, ceylan ve tazı figürleri de yer alıyor. Truva’dan bir sahne ile Aşil de mozaiklerde karşınıza çıkıyor. Halepli Bahçe Mozaikleri; tekniği, sanatı ve Fırat Nehri’nin orijinal taşlarından yapılması gibi nedenlerle dünyanın en kıymetli mozaikleri arasında. Kazılarda Roma dönemine ait yer ısıtmalı bir hamam da bulunmuş.

Arkeoloji Müzesine Çok Vakit Ayır
Türkiye’nin en fazla arkeolojik kazı yapılan şehri olan Şanlıurfa’daki Arkeoloji ve Mozaik Müzesi’nde 74 bin eser var. Büyük bölümü kazılardan çıkarılmış bir kısmını da yöre halkı tesadüfe bulup bağışlamış. Türkiye’nin en büyük 5. müzesi. Giriş katındaki ilk salon Asur, Babil ve Hitit çağlarına ait taş eserlere ayrılmış. Neolitik, Kalkolitik, Eski Tunç dönemlerine ait çok önemli buluntular sergileniyor. Etnografik eserler bölümünde ise yörenin özelliklerini taşıyan giysiler, gümüş ve bronz takılar, el sanatlarından örnekler, oymalı kitabeli ahşap kapılar ve pencere kanatları ile el yazması Kuran-ı Kerim’ler yer alıyor. Müze bahçesindeki teşhir alanında ise hayvan tasvirlerinin yer aldığı bir mozaik havuzu bulunuyor.

Birecik’e Uğra
Şanlıurfa’dan Gaziantep’e giderken Birecik’te Fırat nehri kıyısında kelaynak üreme çiftliği yer alıyor. Leylekler ile aynı sülaleden gelen bu kuşların soyu maalesef tükenmek üzere. Birecik, kalesi ve evleriyle görülmeye değer.

Halfeti’de Tekne Turu Yap
Eşkiya filminin açılış sahnesini gözünüzde canlandıracak sular altındaki Halfeti’de tekne turu yapmak mümkün. Halfeti’den tekneyle yarım saat uzaklıkta yer alan Rumkale ise sıradışı bir zenginlik. Kalede Roma, Bizans ve Haçlı izleri var. Ermenilerin en üst düzey ruhani liderleri 1200’lü yıllarda burada yaşamış. Mutlaka görülmesi gereken Rumkale sürrealist bir yapı, gerçek olduğunu idrak etmek zaman alıyor…

Harran’da Konik Evler Arasında Dolaş
Sümerce “kavşak noktası” anlamına geldiği düşünülen Harran, geçmişte dünyanın ilk üniversitelerden birine ev sahipliği yapan bir ilim merkeziymiş. Moğolların kurbanı olan üniversiteden geriye, alimlerin adları ve yaptıkları çalışmalar kalmış. En bilinenlerinden biri de Cabir bin Hayyam’ın maddenin bölünmesini ve atomun parçalanmasından enerji oluştuğunu, dünyada ilk kez Harran’da kelimelere dökmesi. Bugün o ilim uygarlığından fazla bir şey görmek mümkün değil maalesef… Harran’daki en ilgi çekici şey arı kovanını andıran evleri, Fransa’daki Avignon ve İtalya’daki Alberobello kubbeli evlerine benziyor. Doğal klimaya sahipler; yazın serin, kışın sıcacıklar. Kümbet biçimli bu evlerin çoğunun günümüzde ahır olması, sahip olduğumuz turizm potansiyelini nasıl kullanamadığımızın örneklerinden biri. Harran’a gitmişken, Emevi döneminden Ulu Cami’nin kalıntılarını ve 40 km uzaklıkta yer alan Şuayip peygamberin yaşadığına inanılan aynı adlı şehri de görün. Ay, güneş, Jüpiter, Satürn ve Venüs gibi gezegenlere adanan tapınakların bulunduğu Soğmatar ise Harran’dan 55 km uzaklıkta.

Göbeklitepe’ye Gitmeden Urfa’daydım Deme
Şanlıurfa merkeze 17 km uzaklıkta yer alan Göbeklitepe, “Dünyanın En Eski Arkeolojik Tapınağı” ünvanına sahip.  Çok tanrılı döneme ait ilk dini yapı, M.Ö. 5.000 yılına tarihlenen Malta Adası’ndaki tapınak olarak biliniyordu. Ancak Göbeklitepe’nin keşfi ezberleri bozdu. 2005’te 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilen örenyerinin büyüklüğü 80 dönüm. Neolitik dönemde avcılık ve toplayıcılık ile birlikte insanların ilk kez tarıma yöneldiği, buradaki kazılarda ortaya çıkarılmış. Yabani şekilde yetişen buğday, arpa, mercimek türü ürünlerin ilk kez burada deneme yanılma yoluyla ekildiği düşünülüyor. Hayvanların evcilleştirilmesi ve ilk dini ve sivil mimari örneklerinin ortaya çıkması da aynı döneme denk geliyor. Göbeklitepe’de bulunanlar yaklaşık 12 bin yıl önce yerleşik hayata geçen eski insanların inançlarını ve yaşamlarını yansıtan önemli belgeler niteliğinde.

Yöresel Mutfağın Tadını Çıkar
Urfa’nın çok dinli ve kültür mozaiği yapısı kaçınılmaz biçimde mutfağına da yansımış. Tirit, Yahudi köftesi, kübü lebeni, borani bu geniş yelpazaden örnekler. Kendi adını verdiği kebabı, meşhur çiğköftesi, sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi olan ciğer kebabı ve en çok tüketilen yiyecek olan lahmacunu ile öne çıkıyor kent. Kırmızı et, başta isot olmak üzere birçok baharat, bulgur ve salça ise Urfa mutfağının vazgeçilmez malzemeleri. Çok bilinmeyen lezzetleri de var; mesela kuzu eti ve çağla ile pişirilen “çağla aşı”, “bamya tavası”, kuru üzüm, kuzu eti ve pirinç ile yapılan “üzlemeli pilavı”, “haşhaş kebabı”, kuru börülce ile lavaş arasında yapılan “lolaz dürümü” bunlardan birkaçı… Ciğer Kebabı’nı Ali Baba’nın Yeri’nde ya da Sevgi Ciğer’de deneyebilirsiniz. Hacıbaba ve Altınşiş de lezzetli kebaplar tadabileceğiniz adresler.

Sıra Gecesine Git
Urfa’ya gitmişken yöresel eğlence deneyimi yaşanmadan dönmek olmaz. Yüzyıllardır devam eden sıra gecesi geleneği, aslında arkadaşların her hafta birinin evinde toplanarak yaptığı eğlence o yüzden de adı sıra gecesi. Müzik olmazsa olmaz, kimi hüzünlü kimi neşeli türküler ard arda söyleniyor. Misafirlerin gözü önünde yoğurulan çiğköfte iştah kabartıyor. Menüde mutlaka lahmacun ve kebap da oluyor. Sıra geceleri artık profesyonel eğlence anlayışına dönüşmüş durumda birçok yer rutin programlar düzenliyor. Hem lezzetli yemekler hem de keyifli bir sıra gecesi deneyimi için Cevahir Han’ı tercih edebilirsiniz. Haftanın 3 günü herkese açık sıra geceleri yapıyorlar diğer günler de isteğe göre sıra gecesi organize ediyorlar. Restoranında ise sadece Urfa mutfağı değil çok zengin bir lezzet yelpazesi var.

BİLGİ

“Yazılarımı farklı tarihlerdeki ziyaretlerimin ardından kaleme aldım. Kaçınılmaz olarak güncel birçok bilgi içeriyor ama güncel demek bugünün dünyasında hız ve değişimin eş anlamlısı. Bu nedenle yazılarımı referans alıp seyahat planı yaparken değişken bilgileri  (tarihi mekanları ziyaret, yemek ve konaklama önerileri, ulaşım bilgileri vs.) kontrol etmeyi unutmayın. Ve siz de benim gibi “bilgi paylaştıkça güzel” felsefesine inananlardansanız, yazıları zenginleştireceğini düşündüğünüz detayları iletin. Yolunuz açık olsun, gezgin ruhunuz hiç yaşlanmasın!”
  • İstanbul

    Onda yaşamak yerine onu yaşamak gereken 7 tepeli şehrin; semtlerinden müzelerine, tarihinden camilerine kadar bilinen ve bilinmeyen köşeleri…

  • Türkiye

    Binlerce yıllık kültür hazinesi, medeniyetler beşiği topraklarımızı keşfetmek için kuzeyden güneye, doğudan batıya adım adım yolculuk…

  • Avrupa

    Yılın her dönemi ziyaret edilen ışıltılı başkentler, dünya hazinelerini saklayan müzeler, zarafet ve estetiği buluşturan kültürlerden izler…

  • Amerika & Avustralya

    Her zaman merak uyandıran coğrafyalar ve mesafelere aldırmadan gitmek isteyeceğiniz şehirler…

  • Asya & Afrika

    Doğa harikalarından kültür miraslarına, şaşırtıcı geleneklerden mimari başyapıtlara kadar sayısız hazine…

  • Özel Dosyalar

    Özel günlere ilişkin öneriler, ilginç konulara ilişkin yazılar, farklı coğrafyaları bir araya getiren karma konular…


Yazıyı Paylaş :